مومیای
گفتگو در مورد مرگ و نحوه ی مومیایی ها از نکات اعجاب انگیز و جذاب توام با حاله ای از ترس می باشد .اما این خصوصیات از جذابیت موضوع نمی کاهد . لذا با توجه به شوق سر در آوردن از ین جریان به نکات کلیدی و معرفی کتابی درا ین مورد می پردازم . این نوشته برداشتی آزاد از کتاب مومیای ها از مجموعه چرا و چگونه شماره 6 نوشته پروفسور ولفگانگ تارنووسکی ترجمه ی بهروز بیضایی انتشارات کتاب های بنفشه می باشد
انواع مومیایی ها
در تاریخ زندگی بشری با توجه به آب و هوای کره زمین و اعتقادات بر خاسته از مذاهب گوناگون مومیایی کردن اجساد اتفاق می افتاده و چنانچه از اجساد مکشوفه می توان استنتاج کرد ، مومیایی ها یا طبیعی ایجاد شده اند یا حاصل پرداخت انسانها بوده اند
نخست دسته اول :
مومیایی های طبیعی
منظور از مومیایی های طبیعی آن دسته از مومیای ها هستند که تحت تاثیر آب و هوای منطقه بدون قصد مومیای نمودن ایجاد شده باشند . از جمله مناطقی که می توان شرایط لازم را جهت این کار دارا باشد مناطق بسیار سرد قطبی و یا بسیار گرم و خشک در کویرهاست .
مومیایی های یخی در گرینلند
آثار مکشوفه در قطب شمال که در کتاب ذکر شده ، مومیایی های یخی نامگذاری شده اند در کشور گرینلند به دست آمده .
افراد بومی در این کشور در سال 1972 مهر ماه سال 1357 هنگامی که در خرابه ها ی منطقه متروکه و قدیمی محل زندگی اسکیمو ها ی محلی به نام کیلاکیتسوک به معنای " سقف آسمان کوتا ه است " مشغول جستجو بو دند دو قبر سنگی متعلق به شش زن ِ اسکیمو و دو بچه را یا فتند . ار زیابی ها و سنجشها ی رادیو شیمیایی بعدا نشان داد که آنها میان سالهای 1425 و1525 میلادی مرده ودر این مکان دفن شده بودند و
مردگان با کت و شلوار های ضخیم و چکمه های تویی دار از پوست سگ ِ در یایی پوشانیده و دفن شده بودند
.در حفار ی ها بعدی باستانشناسان جسد یک کودک شش ماهه کشف کردند این جسد بقدری خوب حفظ شده بود که در ابتدا آن را یک عروسک پنداشتند .
در حال حاضر موزه ی دولتی گرینلند در نیو ک /گودتاب پایتخت گرینلند میزبان این اجساد مومیایی یخی است .
پرو و مومیایی های یخی
به غیر از مورد گرینلند مومیایی های یخی دیگری نیز خارج از مناطق قطبی در کشور پرو واقع در آمریکای جنوبی در سال 1954 1332 توسط سه ماجرا جوی اهل شیلی کشف گردید .
در زیر یک سنگ قبر تیره که از سنگ صخره نتراشیده درست شده بود ، در یک اتاقک تنگ یک پسر کوچولو مثل اینکه تازه بخواب رفته باشد چمپاتمه زده بود .
این نخستین کشف چشمگیر و مهم یک مومیایی یخی خارج از مناطق قطبی بود که به عنوان "شاهزاده کوچک اینکا"
در جهان شهرت یافته است .
بعدها کوهنوردان در رشته کوه آند در آمریکای جنوبی روی بلند ترین نقطه این کوهستان با ارتفاع 7000 متری "آکونکاگوا " مومیایی دیگری یافتند . اینکه این مومیایی چگونه به اینجا آمده است موجب تحققیق و بررسی بیشتری شد .
به موجب یافته ها ی باستانشناسان معلوم شد که این مردگان ، مردگان معمولی نیستند آنها انسانهایی هستند که " اینکا ها " از معروف ترین تمدنهای قاره /آمریکا برای خدایان خود قربانی میکردند.
این مومیایی یعنی شاهزاده کوچک اینکا با لباسی مجلل ودو مجسمه ای لاما ( شتر آمریکایی ) در یک توبره که با پرهای فلامینگو( نوعی پرنده) تزیین شده بود همراه شده همچنین یک مجسمه از جنس مخالف که به صورت یک شاهزاده خانم اینکا ساخته شده بود همراهی می شده
اطلاعات بعدی سن این پسر بچه را بین 8 تا 9 سال تخمین زد و نشان داد بر اثر نوشیدن نوعی شربت گوارا اما مرگ آور در کمال آرامش توسط کاهنانی که وی را به این نقطه آورده بودند به خوابی عمیق فرو میرود. خوابی که در سرمای منجمد کننده گور کودک ، دیگر هرگز بیداری به دنبال نداشت
مومیایی های خشک
سِر ویلیام ماتیو فلیندرز پتری مصرشناس معروف انگلیسی در سال 1892 در ساحل غربی رود نیل در شمال غرب آبادی "نگاده " در زیر شنها ی کویر لیبی منطقه بزرگی شامل سه هزار گور را کشف کرد که این گورها آثار و شواهدی از دو دوره تمدن که با نامهای " تمدن نگده اول " حدود سالهای 4000 تا 3500 پ. م و تمدن نکده دوم از 3500 تا 3100 پ.م را نشان میدهد .
مراسم خاکسپاری در نکده نسبت به مصر باستان بسیار ابتدایی بوده . بسیاری از به خاک سپردگان نکده خیلی ساده در ملحفه های کتانی ، چرم یا پوست پیچیده شده یا دوخته شده ، با پاهای جمع شده در چاله ای باکف صاف نهاده شده اند و بر آن پوشش ضخیم پتو مانند انداخته بودند . چاله نیز با شن پر شده و چند سنگ سنگین بر روی آن غلطانیده شده بود تا کفتارها و دیگر جانوران لاشه خوار نتوانند به جسد صدمه زنند
این روش ساده به خاک سپاری موجب اعجاب باستان شناسان شد زیرا بسیاری از مردگان در اثر شنهای داغ کویری چنان آب بدن خود را ازدست اداده بودند که قبل از آنکه کار تجزیه جسد آغاز شود به یک مومیایی خشک طبیعی تبدیل شده بودند
جینجر ( در زبان انگلیسی یعنی زنجبیل ) معروف ترین نوع مومیایی خشک است ( به دلیل اینکه بسیار سالم مانده و موهایش در اثر گذشت زمان زرد رنگ متمایل به قرمز زنجبیلی است).
جا دارد در اینجا از مردان نمکی که در زنجان از معدن نمک بدست آمده نیز یاد کنم که متعلق به دوران هخامنشی است . اجساد این مومیایی ها در موزه ایران باستان همچنین در موزه شهر زنجان نگهداری میشوند
لوازم، ناخنها، مو، یک لنگه چکمه و لباس این مومیایی ها یا مردان نمکی بسیار دیدنی و جذاب و رعب آور ست
در آلمان نیز یک زیر زمین مخصوص اجساد مومیایی شده وجود دارد
که در کتاب مومیایی ها با استفاده از مقاله ای که در سال 1760 میلادی در مورد آن تحریر شده آنرا توصیف می کند :
زیر زمینی را که امروزه هنوز هم تحت عنوان زیر زمین سربی در شهر برمن آلمان از آن یاد می شود یک زیر زمین بزرگ با طاقی منحنی در زیر محراب کلیسا ی بزرگ این شهر است که در آن تعدادی تابوت در باز با اجسادی در تابوت ها قرار دارد این اجساد اکنون حدود صد سال قدمت دارند
ولی بدون آنکه مومیایی شده باشند سالم مانده اند دلیل آن وضعیت اتاقها و وجود پنجره هایی بوده که هوای خشک و سردی را برای آنجا ایجاد می نموده است و امکان رشد و زندگی هر نو ع مگس و پشه ی مردار خوار و حشراتی نظیر انها را از بین می برده .تصاویر گویای گتاب در درک موضوع به شما کمک بسیلری می کند